BÖBREK KANSERİ

Tanımı

Böbrek karın boşluğu arkasında bel bölgesinde, her iki yanda yumruk büyüklüğünde ve fasulye şeklinde iki organdır. Karnın arka duvarına yaslanmış durumdadır ve göğüs kafesinin alt bölümü tarafından korunur.Esas görevi, kanı temizleyerek toksik maddeleri idrar haline getirmektir. Her böbrekte nefron dediğimiz kanı artık maddelerden temizleyen mikroskopik ünite mevcuttur.

Böbrek kanseri nedenleri - risk faktörleri nelerdir?

Bu risk faktörlerine sahip olan herkes böbrek kanserine yakalanmayacağı gibi her böbrek kanserli hastada da bu faktörler bulunmayabilir.

- Tütün kullanımı; Tütün dumanının içinde bulunan kanserojen aktif maddeler akciğerlerden kana karışır. Vücudumuzda filtreleme görevi gören böbrekler tarafından süzülen kanserojen maddelerin hücrelere zarar verme ihtimali vardır. Tütün ürünleri bırakıldığında artmış olan risk zamanla geriler.

- Yaş ve cinsiyet; ileri yaşlardaki (60 yaş üstü) erkeklerde sık görülmektedir.

- Yüksek kalorili diet ve kızartma türü yiyecekler riski arttırmaktadır.

- Aşırı kilo hormonal sistem, bağışıklık metabolizması bozarak böbrek kanseri oluşma riskini arttırır.

- Tansiyon yüksekliği; Tansiyon yüksekliği veya tansiyon düşürücü ilaçların etkisiyle olduğu netleşmemekle birlikte tansiyon yüksekliği risk faktörüdür.

- Kronik böbrek hastalıkları ve son dönem böbrek hastalığına bağlı diyalize giren hastalarda kanser riski artmıştır.

- Organ nakli; Böbrek nakli dahil kalp, karaciğer dahil tüm yapılan nakil işlemlerinde bağışıklık sisteminin baskılanması nedeniyle olarak böbrek kanseri riskini arttırmaktadır. Organ nakli yapılan kişilerde böbrek kanseri riski yaklaşık beş kat fazladır. Bu risk böbrek naklinde daha da artmaktadır.

- Mesleki ve çevresel risk faktörleri; Bazı kimyasallar Kadmiyum, arsenik, trikloretilen (metallerin yağlarının temizlenmesinde, boyalarda çözücü olarak, kuru temizlemede soğutucu ve ısı transferi sıvısı olarak, elektronik parçaların temizlenmesinde, boya ve tutkallarda seyreltici olarak tekstilde kimyasal ara madde olarak kullanılır) böbrek hücreli kanser riskini arttıran kimyasal maddelerden bazılarıdır.

- Genetik risk faktörleri; Ailesinde böbrek kanseri olanların artmış kanser riski mevcuttur. Von Hipel - Lindau mutasyonu en fazla böbrek kanseri oluşumuna yol açan genetik bozukluktur. Genetik geçiş gösteren ailenin birçok fertlerinde görülebilen ve her böbrekte birden fazla kanser oluşması ile karakterize bir genetik hastalıktır

- Radyasyon: Daha önce tedavi amacıyla radyasyon almış ya da başka bir nedenle radyasyona maruz kalmış kimseler artmış risk taşırlar.

Böbrek kanseri belirtileri nelerdir?

- İdrarda kan (hematuri)

- Nedensiz gelişen bel ağrısı

- Karında şişlik

- Halsizlik

- İştah kaybı

- Nedensiz kilo kaybı

- Nedensiz ve devam eden ateş

- Kansızlık (anemi) gibi yaşanan bazı belirtiler böbrek kanserlerinde sıkça rastlanmaktadır

- Yüksek tansiyon

Böbrek kanseri nasıl teşhis edilir?

- Fizik muayene ile ele gelen kitle var mı diye bakılır.

- Kan ve idrar testleri

- Görüntüleme yöntemleri böbrekler ve etrafındaki tüm yapıların görüntülenmesi ve yayılımın tespit edilmesini sağlar. Bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme, ultrasonografi (biyopsi yapılmasına kılavuzluk eder), intravenöz piyelogram, intravenöz ürografi.

- MR anjiyografi ise böbrek içi damarsal yapının anatomisini çok iyi gösterir. Bazı böbrek tümörleri tamamen böbrek içi büyürler. Ameliyatları daha zordur. Bu hastalarda MR anjiyografi ile  böbrek tümörünü besleyen damarları haritalandırarak  cerrahi planlamasına yarar sağlayacaktır.

- Tüm vücut kemik sintigrafisi; kemiklere yayılımın tespit edilmesi için yapılır.

- İğne biyopsisi ile şüpheli kitleden biopsi alınması görüntüleme ile tespitinde kanser riski taşıyan bazı durumlarda gerekebilir.

- Pozitron emisyon tomografi (PET) etkinliği diğer kanserlere göre çok azdır.

Böbrek kanseri tipleri nelerdir?

Böbrek hücreli kanser, böbrek kanserlerinin en sık rastlanan türüdür. Böbrek kanserlerinin yaklaşık %90’nını oluşturur.

Alt tipleri

a) Berrak hücreli karsinom, böbrek hücreli karsinomların büyük bir kısmı  berrak hücrelidir. En sık yayılma gösterdiği yerler; akciğerler, karaciğer, beyin,kemik tir.

b) Papiller böbrek hücreli karsinom.  Berrak hücreli kansere göre daha iyi yaşam süresi vardır

c) Kromofob böbrek hücreli karsinom.

Fuhrman derecelendirmesi

Fuhrman derecelendirmesi, cerrahi ya da biyopsi ile alınan böbrek kanseri hücreleri mikroskop altında incelenmesiyle belirlenir. Bu derecelendirme, normal bir böbrek hücresinin kanser hücresine ne kadar benzediğine bakılarak yapılır. Böbrek hücreli kanserler genellikle 1'den 4'e kadar derecelendirilir. 1. derecede böbrek kanseri hücresi, normal böbrek hücresine benzer. Bu kanserler genellikle yavaş gelişir ve yayılım gösterir, 4. derecede böbrek hücreli kanser hücresi normal böbrek hücresinden oldukça farklıdır ve kanser daha kötü seyreder. Kısaca özetleyecek olursak Fuhrman derecesi ne kadar yüksek olursa hastalığın seyri de o kadar olumsuz ilerler.

Böbrek kanserinde evreleme

Böbrek kanseri teşhis edildiğinde, evrelenmesi veya yayılım durumunun belirlenmesi gerekir. Bu sayede, uygulanacak tedavi planı şekillenir. Evreleme yapılırken hastalığın yayılım alanı ve ne kadar agresif olduğunu bilmek önemlidir. 0’dan IV’e kadar sıralanmış olan evreler kanserin ilerleme derecesini göstermektedir. Kanserin en ilerlemiş evresi IV rakamı ile ifade edilir. 0 evresi ise, kanserin erken evrede olduğunu belirtir.

Evre 1: Tümör böbrekle sınırlıdır ve büyüklüğü 7 cm veya daha küçüktür

Evre 2: Tümör böbrekle sınırlıdır ve büyüklüğü 7 cm veya daha büyüktür.

Evre 3a: Tümör böbrek zarı ile sınırlıdır bu zarı aşmamıştır. Ana toplardamarda veya böbreği saran dokulara ilerlemiştir.

Evre 3b: Tümör böbrek zarı ile sınırlıdır bu zarı aşmamıştır. Ana toplardamarda ve  böbreği saran dokulara ilerlemiştir ve yakınındaki lenf bezlerine yayılmıştır.

Evre 4a: Tümör böbrek zarını aşmıştır, böbreküstü bezlerinde de görülebilir. Yakındaki lenf bezlerine yayılım gösterebilir ya da göstermeyebilir.

Evre 4b: Kanser uzak lenf bezlerine ve/veya uzak organlara ilerler.

Tedavi seçenekleri

Böbrek tümörünün tedavisi hasta yaşı, genele sağlık durumu ve kanserin yayılım derecesine göre belirlenir.

- Cerrahi yapılması (nefrektomi). Bu işlem böbreklerin ve etrafındaki dokuların çıkarılması işlemidir. Açık veya kapalı ameliyat olarak yapılabilir. Erken dönem kanserlerde yapıldığı gibi, yayılmış aşamadaki bazı hasta gruplarında hastalıklı böbreğin cerrahi olarak çıkarılması hem bulguları hafifletmek hem de genel sağkalıma faydası için tavsiye edilir.

- Ameliyat hasta için riskli ise sınırlı aşamadaki böbrek kanserlerinde hastalıklı böbreği besleyen damarın tıkanması (embolizasyon) yapılarak tedavi edilmeye çalışılır. Bu işlem tümörün küçülmesini sağlar

- İlaç tedavisi; Hedefli tedaviler, immünoterapiler, interferon tedavileri kullanılır. Bunlar tek tek veya birlikte de kullanılabilir. Özellikle son yıllarda immünoterapi ve hedefli ajanların birarada kullanımının oldukca başarılı olduğu görülmüştür.

Tedavi sonrasi izlem

Böbrek kanserli hastaların tedavi sonrası izlenmesi önemlidir. Belirli aralıklarla fiziksel muayene, akciğer röntgen filmi ve laboratuvar testleri ile izlenir. Gerektiğinde ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi veya başka tetkikler de eklenebilir.

 

 

İçerik aşağıdaki linkten alınmıştır.
https://www.kanser.org/saglik/toplum/kanser-turleri-alt-kategori/tanimi

 

 

BÖBREK KANSERİ

Tanımı

Böbrek karın boşluğu arkasında bel bölgesinde, her iki yanda yumruk büyüklüğünde ve fasulye şeklinde iki organdır. Karnın arka duvarına yaslanmış durumdadır ve göğüs kafesinin alt bölümü tarafından korunur.Esas görevi, kanı temizleyerek toksik maddeleri idrar haline getirmektir. Her böbrekte nefron dediğimiz kanı artık maddelerden temizleyen mikroskopik ünite mevcuttur.

Böbrek kanseri nedenleri - risk faktörleri nelerdir?

Bu risk faktörlerine sahip olan herkes böbrek kanserine yakalanmayacağı gibi her böbrek kanserli hastada da bu faktörler bulunmayabilir.

- Tütün kullanımı; Tütün dumanının içinde bulunan kanserojen aktif maddeler akciğerlerden kana karışır. Vücudumuzda filtreleme görevi gören böbrekler tarafından süzülen kanserojen maddelerin hücrelere zarar verme ihtimali vardır. Tütün ürünleri bırakıldığında artmış olan risk zamanla geriler.

- Yaş ve cinsiyet; ileri yaşlardaki (60 yaş üstü) erkeklerde sık görülmektedir.

- Yüksek kalorili diet ve kızartma türü yiyecekler riski arttırmaktadır.

- Aşırı kilo hormonal sistem, bağışıklık metabolizması bozarak böbrek kanseri oluşma riskini arttırır.

- Tansiyon yüksekliği; Tansiyon yüksekliği veya tansiyon düşürücü ilaçların etkisiyle olduğu netleşmemekle birlikte tansiyon yüksekliği risk faktörüdür

- Kronik böbrek hastalıkları ve son dönem böbrek hastalığına bağlı diyalize giren hastalarda kanser riski artmıştır.

- Organ nakli; Böbrek nakli dahil kalp, karaciğer dahil tüm yapılan nakil işlemlerinde bağışıklık sisteminin baskılanması nedeniyle olarak böbrek kanseri riskini arttırmaktadır. Organ nakli yapılan kişilerde böbrek kanseri riski yaklaşık beş kat fazladır. Bu risk böbrek naklinde daha da artmaktadır.

- Mesleki ve çevresel risk faktörleri; Bazı kimyasallar Kadmiyum, arsenik, trikloretilen (metallerin yağlarının temizlenmesinde, boyalarda çözücü olarak, kuru temizlemede soğutucu ve ısı transferi sıvısı olarak, elektronik parçaların temizlenmesinde, boya ve tutkallarda seyreltici olarak tekstilde kimyasal ara madde olarak kullanılır) böbrek hücreli kanser riskini arttıran kimyasal maddelerden bazılarıdır.

- Genetik risk faktörleri; Ailesinde böbrek kanseri olanların artmış kanser riski mevcuttur. Von Hipel - Lindau mutasyonu en fazla böbrek kanseri oluşumuna yol açan genetik bozukluktur. Genetik geçiş gösteren ailenin birçok fertlerinde görülebilen ve her böbrekte birden fazla kanser oluşması ile karakterize bir genetik hastalıktır

- Radyasyon: Daha önce tedavi amacıyla radyasyon almış ya da başka bir nedenle radyasyona maruz kalmış kimseler artmış risk taşırlar.

Böbrek kanseri belirtileri nelerdir?

- İdrarda kan (hematuri)

- Nedensiz gelişen bel ağrısı

- Karında şişlik

- Halsizlik

- İştah kaybı

- Nedensiz kilo kaybı

- Nedensiz ve devam eden ateş

- Kansızlık (anemi) gibi yaşanan bazı belirtiler böbrek kanserlerinde sıkça rastlanmaktadır

- Yüksek tansiyon

Böbrek kanseri nasıl teşhis edilir?

- Fizik muayene ile ele gelen kitle var mı diye bakılır.

- Kan ve idrar testleri

- Görüntüleme yöntemleri böbrekler ve etrafındaki tüm yapıların görüntülenmesi ve yayılımın tespit edilmesini sağlar. Bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans görüntüleme, ultrasonografi (biyopsi yapılmasına kılavuzluk eder), intravenöz piyelogram, intravenöz ürografi.

- MR anjiyografi ise böbrek içi damarsal yapının anatomisini çok iyi gösterir. Bazı böbrek tümörleri tamamen böbrek içi büyürler. Ameliyatları daha zordur. Bu hastalarda MR anjiyografi ile  böbrek tümörünü besleyen damarları haritalandırarak  cerrahi planlamasına yarar sağlayacaktır.

- Tüm vücut kemik sintigrafisi; kemiklere yayılımın tespit edilmesi için yapılır.

- İğne biyopsisi ile şüpheli kitleden biopsi alınması görüntüleme ile tespitinde kanser riski taşıyan bazı durumlarda gerekebilir.

- Pozitron emisyon tomografi (PET) etkinliği diğer kanserlere göre çok azdır.

Böbrek kanseri tipleri nelerdir?

Böbrek hücreli kanser, böbrek kanserlerinin en sık rastlanan türüdür. Böbrek kanserlerinin yaklaşık %90’nını oluşturur.

Alt tipleri

a) Berrak hücreli karsinom, böbrek hücreli karsinomların büyük bir kısmı  berrak hücrelidir. En sık yayılma gösterdiği yerler; akciğerler, karaciğer, beyin,kemik tir.

b) Papiller böbrek hücreli karsinom.  Berrak hücreli kansere göre daha iyi yaşam süresi vardır

c) Kromofob böbrek hücreli karsinom.

Fuhrman derecelendirmesi

Fuhrman derecelendirmesi, cerrahi ya da biyopsi ile alınan böbrek kanseri hücreleri mikroskop altında incelenmesiyle belirlenir. Bu derecelendirme, normal bir böbrek hücresinin kanser hücresine ne kadar benzediğine bakılarak yapılır. Böbrek hücreli kanserler genellikle 1'den 4'e kadar derecelendirilir. 1. derecede böbrek kanseri hücresi, normal böbrek hücresine benzer. Bu kanserler genellikle yavaş gelişir ve yayılım gösterir, 4. derecede böbrek hücreli kanser hücresi normal böbrek hücresinden oldukça farklıdır ve kanser daha kötü seyreder. Kısaca özetleyecek olursak Fuhrman derecesi ne kadar yüksek olursa hastalığın seyri de o kadar olumsuz ilerler.

Böbrek kanserinde evreleme

Böbrek kanseri teşhis edildiğinde, evrelenmesi veya yayılım durumunun belirlenmesi gerekir. Bu sayede, uygulanacak tedavi planı şekillenir. Evreleme yapılırken hastalığın yayılım alanı ve ne kadar agresif olduğunu bilmek önemlidir. 0’dan IV’e kadar sıralanmış olan evreler kanserin ilerleme derecesini göstermektedir. Kanserin en ilerlemiş evresi IV rakamı ile ifade edilir. 0 evresi ise, kanserin erken evrede olduğunu belirtir.

Evre 1: Tümör böbrekle sınırlıdır ve büyüklüğü 7 cm veya daha küçüktür

Evre 2: Tümör böbrekle sınırlıdır ve büyüklüğü 7 cm veya daha büyüktür.

Evre 3a: Tümör böbrek zarı ile sınırlıdır bu zarı aşmamıştır. Ana toplardamarda veya böbreği saran dokulara ilerlemiştir.

Evre 3b: Tümör böbrek zarı ile sınırlıdır bu zarı aşmamıştır. Ana toplardamarda ve  böbreği saran dokulara ilerlemiştir ve yakınındaki lenf bezlerine yayılmıştır.

Evre 4a: Tümör böbrek zarını aşmıştır, böbreküstü bezlerinde de görülebilir. Yakındaki lenf bezlerine yayılım gösterebilir ya da göstermeyebilir.

Evre 4b: Kanser uzak lenf bezlerine ve/veya uzak organlara ilerler.

Tedavi seçenekleri

Böbrek tümörünün tedavisi hasta yaşı, genele sağlık durumu ve kanserin yayılım derecesine göre belirlenir.

- Cerrahi yapılması (nefrektomi). Bu işlem böbreklerin ve etrafındaki dokuların çıkarılması işlemidir. Açık veya kapalı ameliyat olarak yapılabilir. Erken dönem kanserlerde yapıldığı gibi, yayılmış aşamadaki bazı hasta gruplarında hastalıklı böbreğin cerrahi olarak çıkarılması hem bulguları hafifletmek hem de genel sağkalıma faydası için tavsiye edilir.

- Ameliyat hasta için riskli ise sınırlı aşamadaki böbrek kanserlerinde hastalıklı böbreği besleyen damarın tıkanması (embolizasyon) yapılarak tedavi edilmeye çalışılır. Bu işlem tümörün küçülmesini sağlar

- İlaç tedavisi; Hedefli tedaviler, immünoterapiler, interferon tedavileri kullanılır. Bunlar tek tek veya birlikte de kullanılabilir. Özellikle son yıllarda immünoterapi ve hedefli ajanların birarada kullanımının oldukca başarılı olduğu görülmüştür.

Tedavi sonrasi izlem

Böbrek kanserli hastaların tedavi sonrası izlenmesi önemlidir. Belirli aralıklarla fiziksel muayene, akciğer röntgen filmi ve laboratuvar testleri ile izlenir. Gerektiğinde ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi veya başka tetkikler de eklenebilir.

 

 

İçerik aşağıdaki linkten alınmıştır. 

https://www.kanser.org/saglik/toplum/kanser-turleri-alt-kategori/tanimi

Referanslar :
1.

MERCURY KODU : IOTR20NP00163 – 02/2020